Polyester sportkleding: sporten we gezond in ongezonde kleren?
We letten op onze voeding, onze slaap en onze hormonen. Maar wat als we één belangrijk detail over het hoofd zien? De kleding die we tijdens het sporten dragen.
Loop vandaag een fitnesscentrum binnen en kijk eens rond. Strakke leggings, sportbeha’s, aansluitende shirts en trainingsbroeken. Vaak van bekende merken, met een stevig prijskaartje. En opvallend vaak gemaakt van polyester.
Vooral bij dames is synthetische sportkleding bijzonder populair. Begrijpelijk, want ze zit comfortabel, oogt sexy en beweegt gemakkelijk mee.
Maar polyester is in essentie een kunststof. En dat roept een interessante vraag op: is het wel zo verstandig om tijdens een intensieve training kunststof rechtstreeks tegen onze warme, zwetende huid te dragen?
Waarom draagt bijna iedereen polyester tijdens het sporten?
Het succes van polyester is geen toeval. Het materiaal is goedkoop te produceren, sterk, elastisch te verwerken en behoudt goed zijn vorm. Bovendien kunnen speciaal ontwikkelde polyesterstoffen zweet efficiënt verspreiden en snel drogen.
Voor fabrikanten is het dus interessant. Voor sporters ook.
Daar komt nog iets bij: marketing. Grote sportmerken hebben synthetische sportkleding tot een lifestyleproduct gemaakt. Een mooie legging of aansluitend sportshirt is vandaag bijna even vanzelfsprekend als een paar sportschoenen.
Maar een hoog prijskaartje, een bekend merk of een mooie pasvorm zegt weinig over de chemische samenstelling van een kledingstuk.
En precies daar begint het interessante verhaal.
Wat doet polyester met je hormonen?
Laten we eerst een belangrijk onderscheid maken.
Polyester zelf is niet hetzelfde als een hormoonverstorende stof. Maar bij de productie, kleuring en afwerking van textiel kunnen verschillende chemicaliën worden gebruikt of achterblijven.
Denk aan bepaalde bisfenolen, ftalaten en PFAS. Sommige stoffen uit deze groepen kunnen de werking van het hormonale systeem beïnvloeden.
Hormonen regelen namelijk veel meer dan alleen testosteron en oestrogeen. Ze spelen een rol bij onze vruchtbaarheid, stofwisseling, schildklierwerking, energiehuishouding en ontwikkeling.
Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat bepaalde potentieel schadelijke stoffen aanwezig kunnen zijn in kleding en dat sommige daarvan via de huid kunnen worden opgenomen.
Betekent dit dat polyester sportkleding je testosteron verlaagt of je oestrogeen verhoogt?
Nee, dat kunnen we momenteel niet besluiten. Daarvoor ontbreekt overtuigend rechtstreeks onderzoek bij mensen die polyester sportkleding dragen.
Wat we wél weten, is dat blootstelling aan bepaalde hormoonverstorende chemicaliën ongewenst kan zijn. En dat langdurig huidcontact met textiel een mogelijke blootstellingsroute vormt.
Dat is voldoende reden om bewuster naar onze kledingkeuzes te kijken, zonder onnodig paniek te zaaien.
Waarom verdient polyester tijdens het sporten extra aandacht?
Tijdens het sporten gebeurt er heel wat met je lichaam.
Je lichaamstemperatuur stijgt, je huid wordt warmer, je doorbloeding neemt toe en je begint te zweten. Tegelijkertijd zit sportkleding vaak strak tegen je huid, soms gedurende meerdere uren.
En dat maakt de situatie interessant.
Onderzoek toont aan dat bepaalde chemische stoffen uit textiel kunnen migreren naar zweet en vervolgens door de huid kunnen worden opgenomen.
Zweet kan dus een rol spelen bij de overdracht van stoffen uit kleding naar onze huid.
Dat betekent niet dat je poriën zich openen als kleine toegangspoortjes waardoor kunststofdeeltjes rechtstreeks je lichaam binnendringen. Zo werkt onze huid niet. De huid blijft een belangrijke beschermende barrière.
Maar warmte, vocht, wrijving en langdurig contact zijn wel factoren die bij onderzoek naar blootstelling aan textielchemicaliën aandacht verdienen.
Hoeveel extra blootstelling dit tijdens een gewone sportsessie oplevert, en of dit daadwerkelijk hormonale gevolgen heeft, is nog onvoldoende onderzocht.
En dan is er nog het probleem van microplastics. Synthetische kleding kan tijdens het dragen en wassen kleine kunststofvezels verliezen. Vooral de verspreiding van deze vezels in het milieu is goed gedocumenteerd. De precieze gevolgen voor onze gezondheid worden nog onderzocht.
Is katoen dan automatisch gezonder?
Misschien denk je nu: dan draag ik voortaan gewoon katoen.
Dat is een begrijpelijke keuze, maar ook hier is enige nuance nodig.
Katoen is een natuurlijke plantaardige vezel en bevat van zichzelf geen polyester. Toch betekent natuurlijk niet automatisch dat het eindproduct vrij is van ongewenste chemicaliën.
Bij de conventionele katoenteelt kunnen synthetische pesticiden en meststoffen worden gebruikt. Daarnaast ondergaat katoen, net zoals andere textielsoorten, vaak behandelingen om het te bleken, kleuren of af te werken.
Daarom is biologisch katoen, bij voorkeur met een betrouwbare textielcertificering, een interessante keuze.
Biologische katoen wordt geteeld volgens regels die het gebruik van bepaalde synthetische bestrijdingsmiddelen en meststoffen uitsluiten. Certificeringen zoals GOTS stellen bovendien eisen aan de verdere textielverwerking.
Maar katoen heeft ook een nadeel: het absorbeert veel vocht en droogt relatief traag. Bij intensieve duurtrainingen kan dat minder comfortabel zijn dan technische sportkleding.
Het gaat dus niet om de vraag of alle synthetische kleding slecht is en alle natuurlijke kleding goed. Het gaat om bewuste keuzes.
Welke sportkleding kies je dan het best?
Gelukkig hoef je niet meteen je volledige sportgarderobe te vervangen.
Met enkele eenvoudige aanpassingen kom je al een heel eind.
Kies vaker biologisch katoen. Vooral voor krachttraining, yoga, wandelen en rustigere sportsessies kan dit een uitstekend alternatief zijn.
Overweeg merinowol of andere natuurlijke vezels. Afhankelijk van het weefsel kunnen die een goede combinatie bieden van vochtregulatie en comfort.
Let op certificeringen. GOTS geeft garanties over biologische vezels en verwerking. OEKO-TEX STANDARD 100 controleert het eindproduct op een reeks schadelijke stoffen, ook bij synthetische kleding.
Was nieuwe sportkleding voor het eerste gebruik. Dat kan bepaalde los aanwezige productieresten verminderen, al verwijdert het niet alle chemicaliën.
Trek bezwete sportkleding na je training uit. Dat is ook verstandig om huidirritatie en ongemak te beperken.
En vergeet niet: de beste sportkleding moet ook geschikt zijn voor de inspanning. Tijdens een lange looptraining in de hitte kan een goed ontworpen technisch shirt functioneel beter zijn dan een zwaar, nat katoenen shirt.
Gezond leven zit ook in de kleine keuzes
Bij bHealthy geloven we dat gezondheid niet draait om één wondermiddel, één supplement of één perfecte gewoonte.
Het draait om het geheel.
We investeren in gezonde voeding, beweging, slaap en herstel. We proberen onnodige blootstelling aan schadelijke stoffen te beperken. Waarom zouden we onze kleding dan volledig buiten beschouwing laten?
Dat betekent niet dat je favoriete polyester legging plots gevaarlijk is. En al helemaal niet dat je moet stoppen met sporten omdat je geen biologische sportkleding bezit.
Blijf vooral bewegen. De gezondheidsvoordelen van sporten zijn overtuigend aangetoond.
Maar kijk bij je volgende aankoop eens verder dan het merk, de kleur en de pasvorm. Lees het etiket. Onderzoek het materiaal. En vraag je af of er een alternatief bestaat dat beter aansluit bij jouw gezondheidsbewuste levensstijl.
Want bewust leven stopt niet bij wat je eet.
Het gaat ook over wat je iedere dag op je huid draagt.
Gezondheid is geen eindbestemming. Het is een levenslange strategie.
Michaël Barbé – voedingsdeskundige en medeoprichter van bHealthy
Wetenschappelijke bronnen en referenties
1. Rovira, J. & Domingo, J.L. (2019). Human health risks due to exposure to inorganic and organic chemicals from textiles: A review. Environmental Research, 168, 62–69. DOI: 10.1016/j.envres.2018.09.027.
2. Aldegunde-Louzao, N., Lolo-Aira, M. & Herrero-Latorre, C. (2024). Phthalate esters in clothing: A review. Environmental Toxicology and Pharmacology, 108, 104457. DOI: 10.1016/j.etap.2024.104457.
3. Di Domenico, I., Hoffmann, S.M. & Collins, P.K. (2022). The Role of Sports Clothing in Thermoregulation, Comfort, and Performance During Exercise in the Heat: A Narrative Review. Sports Medicine – Open, 8, artikel 58. DOI: 10.1186/s40798-022-00449-4.
4. Health risks from exposure to chemicals in clothing – Non-regulated halogenated aromatic compounds (2024). Chemosphere. Onderzoek naar de migratie van textielchemicaliën in kunstmatig zweet en mogelijke opname via de huid. PubMed: 39053776.
5. Human health risks from textile chemicals: A critical review of recent evidence (2019–2025). Wetenschappelijk literatuuroverzicht over chemische stoffen in textiel, blootstellingsroutes en mogelijke gezondheidsrisico’s. PubMed: 40482050.
6. European Environment Agency (EEA). PFAS in textiles in Europe’s circular economy. Europees rapport over het gebruik van PFAS in textiel en de mogelijke gevolgen voor mens en milieu.
7. Textile Exchange. Organic Cotton Certification. Internationale richtlijnen voor biologische katoenteelt, certificering en traceerbaarheid.
8. OEKO-TEX. OEKO-TEX Organic Cotton & STANDARD 100. Internationale certificeringsnormen voor biologisch katoen en het testen van textiel op schadelijke stoffen.
Nog geen reacties, voeg er een toe!